ji nameyên te yên ji rondikan

ji dil û kezeba te yê peritî re

bersivê dişînim

di neynika asîmana reştarî de

qermîçokên qedera eşên eniyê te

dibînim

barê eşqa bareşa feleka xayîn

li ser pişta te siwar kirine

zencîr li devê heyveroniya

şadiyên şevên te xistine

zeviyên laşê te yên ziwa

ji tîna hesreta evînê hatiye

qewirandin

ji çavên kezeba pênûsa te

xerîbiya hêstirên sor

diherikin

tîr û taya tenetiya xopan

mizgîniya biharên te yên rengîn

dorpêç kirine

ji qirika kaniyên sîngê te

xwîna sosreta salên bêbext

diniqutin

kilîda rehbera peywendiya te

di kefa destê ewrên roja min de

veşartî ye

di riya sewdaseriyê de

mîna şewata agirê volkanan

tu dîn û har bûyî

li xelwetgeha asoyeke nenas

ketiyî nav eziyeta înziwayê

li çerxa şev û rojên çîlekêş

îbadeta xeyalên pêrgîhatina min dikî

di qalikê hestiyên miriyan de

tevna eşqa îlahî dirêsî

te

têra xwe para eş û nalînan

ji tûrikê sofiyên perestgehan

wergirtî ye

ez ji te re eşqê bêjim?

eşq

qêrîna êş û tirseke hovane ye

siya tofaneke çaxa mirarbûyî ye

bêrîkirineke li nav toz û dûmana ye

şemitandina lingên li ser berfa cemidî ye

jana kul û birîna xewnên perîşan e

eşq

valahiya gerdûna giyanê xepînok e

safbûn û masûmiya awirên melûl

ya dilê xoşewîstên bêmerhemet e

nefret û karesata arezûyên jiyana derewîn e

bêhna dûmanê cixareya lêvên hesretkêş e

eşq

mîna weşîna pelên zer

ya şaxên dareke hişkbûyî ye

li ser kezeba evîndaran birîneke

xençera tûj ya bêderman e

şahidê xemkêşiya demên nankor e

eşq

olana bêdengiya helbestvan û hozanên

xwe di nava axîna zîndanên xwe de

mehkûmkirin e

cankêşiya çûka hêlîn wêranbûyî ye

lingxwas û destvala gera li ser striyên jana dil e

di gewriya newalan de

poşmaniya hestên henasa fetisî ye

eşq ev e, tu têgihiştî serxweşê evînê?

ez ê

qêrîna helbestên te yên serpas

di paşila xwe de binixumînim

li ser erdhejiya tirba qedera te

tovên serxweşiya evînê bireşînim

Rindika te…

Xizan Şîlan
2009-10-28
Stockholm

ji stûxwariya lome

û gazinên min re veke

ez

li ser mîndera qedîfe

ya koşka bejn û bala te

rûnim

nameya kurteçîroka xwe

diyarî neynika odeya te

ya diltenik bikim

were

bi saya derenceya

dermanê awirên melûl

dakeve nav kerba hinavên

jiyana rojên min

lê lê xatûnê

li welatên xerîbiyê

li dûrî te

li koçberiyê

li kolanên bajarê sêwî

di kelejana tenetiyê de

mîna mecnûnan digerim

lê lê sîngsedefê

rengê nale nala axînên min

çîlspî ye

rengê perdeya bextewariyê

reştarî ye

baskên lorîna xewa şevan

şikestin

çûkên xewn û xeyalên şîrîn

li asîmana giyanê piştxûz

êdî nafirin

lê lê gerdenzêrê

min

berê qibleya duayên xwe

li nav toz û dûmanan

di şopa gera sînorên te de

winda kir

ji henasa qêrîna gewriyê

bêhna axa sirgûnê

difûre

karwanê evîna çola sehrayê

di bendewariya germa qijqijî de

westiya

katjimêra zendê demsalên têkçûyî

rawestiya

lê lê rindê

yasemîn û nesrîna bêrîkirinan

di hesreta tunebûna te de

reş girêdan

tofanên dema bêwijdan

li ber esaleta meşa gavên min

rêz û hurmet girtin

çokên bedenê perîşan

di sernermî û dilsoziya xwe de

kût û şerpeze bûn

li paytexta rezîl û riswa

tam û lezeta silavên beyanan

genî bûn

dîwarên qonaxa şevbihêrkên şad

herifîn

laşê ferhenga gotinên rût

cemidî

lê lê dilsafê

kilîda deriyê çarenûsa xopan

qet venebû

salnameya roja dayikbûna min

pir poşman e

ez dîsa

di bêçaretiya hestên xwekuştinê de

li zîndana êş û keservedena şevên xwe

vegerîm

dengê pêlên tirsa bayê xeşîm

di guhên bêxewiya nivînan de

wîzewîz e

Xizan Şîlan
2009-09-12
Stockholm

di êşa rondikên awiran de

helbesta kezebşewitî

dinivîse

wêneyên bîranînan

di albûma qalpaxên çavan de

dilop dilop ziqim û mitikê

vedirişin

kul û derd

keser û nalîn

bûn rawestgehên temenê wêran

ewrên xemgîn

xwe dagirtine ser bafiroka

rûyê demên min

bêdengiya pêlên bayê mirinê

qeraxên gola hestên şîrîn

kuncirandin

çeqelên serdema xopan

hêvî û xeyalên rengîn

ji baxê kêf û seyranên min

dizîn

şadiya bêhna gulên biharê

li nav taristana lîtavên genî

xeniqî

bextewarî

di quncikê şevên xewle de

herimî

wêrekî

di xezeba tofana teyrokan de

qurifî

tûrikê jiyana bûdele û serserî

bi teşqeleyan

hatiye dapisandin

rûmet û hurmet

xoşewîstî û dilovanî

neqişên keskesora exlaqê min in

ez

bi saya arifbûna giyanê hejar

boxçeya tirî ya dilê xwe

ji her kesî re

vedikim

bi pêpelokên xweşbîniyê

ber bi asta fezîletê ve

hildikişim

li rêwitiya çolbeyaran

bi derwêşan re

cil û bergên sebirê

li bedena derûniya tazî

dipêçim

min

qêrîna demsalên xemkêş

bi şeraba xumrî

meyand

bi pembûya spî

xemiland

li ser hêlekana berfa cemidî

hejand û kire xewê

Xizan Şîlan

2009-08-15

Stockholm

li nav toz û dûmanê jiyana xopan

tawanbar hatim dinyaya

virek û gurî

li navbera parzemînên giyan

ba û bahozan nalenal e

erd û asîman lerizîn

dar û daristan rizîn

heyv û stêrk

di axîna çirûskên rêgeha xwe de

gevizîn

newal û robar qelişîn

çiya û kevir qefilîn

dem û demsal werimîn

mûyên serê temenê bêbext

rûçikîn

kaniya şerbeta eşq û hesretê

miçiqîn

awirên silavên roniya beyanan

di xezeba ewrên bixof de

perçiqîn

neynika evîna dilê xeşîm

şikest

şewqa çira odeya hestên şîrîn

vemirî

ramûsanên xunava lêvên şermok

kevz girtin

hêlîna beytikên gulîstana kesk

herifî

ji kezeba şevên tenetiya kambax

firmêskên şewata nalînan

diniqutin

ji çem û lehiyên westiyayî

qêrînên xerîbiyê diherikin

aramiya biharên rengîn

li nav pêlên çarenûsa pûç

wer bûn

hêvî û xeyal

di konçala dewranên genî de

fetisîn

stûna koşk û serayên pişta ciwaniyê

telişî û hilweşî

hezkirin û bêrîkirin

li ber bareşa feleka xayin

têkçûn

roj

li tenîşta giyanê tevzînok

ketin xewa tiraliyê

şev

di kirasê xemgîniya kor û lal de

vediciniqe

li xewên şevistanan

siya tirsa xewnereşkên bixof

dipale ser qêrîn û hawara min

peşkên barana bextewariyê

li ser zeviya daxwazên perîşan

qet nebarî

xêrnexwezan

bîra êş û keserê

li ser qefesa xeyalên piştxûz

kolandin

bêhna kulîlkên azadiyê

li hingurê asoya çolên ziwa

çilmisandin

giloka werîsê bextreşiyê

li stûyê şahiyên şevbihêrkan

alandin

mecnûnê çolistanên gerok

di zîndana rûreşiyê de

dîl girtin

derdora rêya fezîleta derûniya min

bi agirê talana têlstriyan

rapêçan

êşa dengvedena gewriya

şikeftên hinavê min

kes nabîhîze

êdî ez her şev

li nav baxê ramanên Manî

şereba dilovaniya Ahûramazda

vedixwim

kul û birîna sirên bîranînan

bi şeweta dengê bilûra keserkêşan

dikewînim

hevokên bedena helbesta tazî

bi keskesora asoya deryayê

dixemilînim

li nav reşbîniya hestên newêrek

zengilê dergehên xweşbîniyê

dihejînim

bi saya tembîhgotinên Hesenê Metê

ji nav pêlên tofana gunehkariyê

difilitim

û di hembêza xewa mirinê de

bi ferişteyên dojehê re

direqisim

Xizan Şîlan
2009-03-09
Stockholm

li nav gazinên rondikan

dinale

klavye birîndar e

çêja herika ziman

herimî

hevok şilfûtazî ne

bêhnok stûxwar in

nuqte poşman in

tîp koçber in

pêçî lerizîn

dest û pî tevizîn

dil sergêj û mest e

parsî heliyan

sing qelişî

awir qemişîn

tîrka saetê tewişî

pelên hewşa temen

rizîn

rengê rûyê rûpelan

çilmisî

stûna pişta beden

qerimî

xewa hesretê ji min dizîn

dûmanê cixara lêvên ziwa

perîşan e

aramiya helbestê reviya

mêjî westiya

dem rawestiya

ronahiya çira giyan

vemirî

gewriya tenetiya şevê

xeman vedireşe

berbangê guh bel kirin

êşa hilma awirên xwe

li siya toza pirtûkan

digerînim

Xizan Şîlan
2008-05-15
Stockholm

ji çermê xewnên qurmiçî

difûre

bêdengiya henasa qewirî

bûye meydana şerê navxweyî

ji bazara xem û xeyalan

dermanê keserên jana dil

dikirim

têlên tembûrê

li şuhreta bajerekî xerîb

xatir ji biharên min

xwestin

xêrxwazî û xweşbînî

li ber wîzîna bayê

qerfên jiyana zengarî

talan bûn

tîra êşa evîna dil

di kevanê çerxa felekê de

werbû

li sergêjiya rojên hawarê

xençereke devtûj

di kezeba min re çû xwarê

sal û demsal

mîna sireke nependî

di kefa destê min de

diherikin

giyan

di hembêza şevên bêxew de

dipengize

bi saya pênûsê ker û lal

formûla endazeya gerdûnê

çareser dikim

min

gopala destê hêviyên kal û pîr

li kêleka çinara piştxûz

ramedand

her roj

bi ferişteya xewa mirinê re

direqisim

Xizan Şîlan
2008-06-16
Stockholm

Xizan Şîlan
2008-05-01
Stockholm

Rojeke biharê û danê êvarê li ber siya dareke stûxwar û piştxûz rûniştibûm û min pişta xwe jî spartibû dara piştxûz. Wek her demê min dîsa bi ramanên xwe yên tevlihevbûyî û bi laneta bîranînên zaroktiya xwe ve di deryaya xem û xeyalên bêbinî de avjenî dikir. Bayekî hênik û nermik rûyê min mizdida. Ji dûr ve tiştek jî li ber ba diket û ber bi min ve dihat. Min çavên xwe berdabûn wî tiştî. Ew nêzikî min bû û li ber çavên min bi bayê nermik re hêdî hêdî difirî û di ber min re derbas dibû, diçû? Min hema hêz da xwe û rabûm ser piyan. Min xwe da pê û gêhîştim wî, min pê girt heyna û kir nav lepên xwe û lê mêze dikir. Kaxizek bû, wêneyeke mirov û nivîsa reqeman jî li ser hebû. Qey te digot laşê wî ji tirsan di nav lepê min de diricife. Di navbera awirên min yên mereqdar de, piştî demekê ziman kete devê wî û bi hêrs got; ”Min ji nav lepên xwe berde, dê ez ê bi rêya xwe de biçim.”

Min got; ”Ez te ji destê xwe bernadim. Ewqas sal li ser temenê min derbas bûn, min tu ne dît û ne jî naskir. Ez bi dil û can dixwazim te binasim.”

Min ew razî kir û da ber xwe û dest bi pirsan kir.

-Ji kerema xwe tu dikarî xwe bi min bidî naskirin, ma tu kî yî?

Got; ”Ser serê û ser çavan.”

-Navê te bi xêr?

-Dirav e

-Tu ji ku derê yî?

-Ez ji Dinyayê têm.

-Kengî tu ji dayika xwe bûyî?

-Dayika min nîne.

-Ma tu çawa hatî dinê?

-Mirovan ez afirandim.

-Kengî tu bi destê mirovan hatî afirandin?

-Dema ku mirovan bi hevre dest bi danûstandinê kirin.

-Tu ji mirovan hez dikî?

-Got; Na, na…

-Gelo mirov ji te hez dikin?

Bi rûkenî bersiva min da û got; ”Gelek.”

-Çima ewqas pir ji te hez dikin?

-Dilê wan şad dikim.

-Ma tu her dem dilê wan şad dikî?

Got; Na, na…

-Çima tu dîsa dibêjî na, na?

-Ez carnan kêfxweşî û şadiya rojan li wan diherimînim, bi salan jiyanê li wan dijehrînim û xewa şevan li wan direvînim. Li bejna bihara wan ya rengîn û bêhnxweş babilîsoka seqema zivistanan dipêçim. Di henasa gewriya wan de bîra êş û tirsa demsalên kambax dikolim. Nefreta xweliya toz û dûmanan li ser gora wan dibarînim.

Min bi zimanekî nerm pirsa xwe dubare kir û got; ”Çima tu bîra êş û tirsê di dilê mirovan de dikolî?”

Wî jî bi dengekî bilind û ji xwe bawer bes got; ”Ev karê min e.”

-Tu cil û bergan jî li xwe dikî?

Got; ”Belê…”

-Tu kîjan rengê cil û bergan li xwe dikî?

-Ez bi hezaran rengê cil û bergan li xwe dikim û dikevim her rengê û qaliban.

-Ma tu çawa fêrî wan reng û qaliban bûyî?

-Ji mirovên bêşeref, bênemûs û derewîn.

-Tu jî derewan dikî?

-Bi hezaran rengî derewan dikim.

-Tu di jiyana xwe de qet qenciyê nakî û rastiyê nabêjî?

-Girêdayî berjewendiyên min yên li ser cîhanê ne.

-Li min bibore, te gotibû kar… Ey Dirav, karê te yê li ser cîhanê çi ye? Meraq dikim ka tu çi karî dikî? Tu dikarî ji min re bi aweyekî aşkere şirove bikî?

Got; ”Ser serê û ser çavan.”

-Mirov te bikartînin an tu mirovan bikartinî?

-Bi awirên xwe yên zexelane li nava çavên min nêrî û got; ”Ez mirovan bikartînim.”

-Ma çawa dibe, mirov ji bo ku te bikarbînin tu afirandine, ne wisa ye?

-Belê, lê mirovan ez rasterast bikar ne anîme, îro jî ez wan di rêyeke nerast de bikartînim.

-Qesta te ji rêyeke ne rast çi ye?

-Carnan ji bo kuştin û xwînrijandina kesên feqîr û belengaz û talankirina welatên azadîxwaz, mirovan di rêya xirabiya hilberînên tang û top, tifing û bombeyên jehrê de bikartînim.

-Gelo rûmet hurmeta te ji mirovan re heye?

-Qet tune ye… Ez exlaq, şexsiyet, qedr û qîmeta wan dixim bin lingên xwe û bi salan diperçiqînim.

-Lê rûmet û hurmeta wan ji te re heye, ma tu çima heqaret û qeleşiyê li wan dikî?

-Min ji te re qalkiribû, ez ne diravekî rast û durist im. Di saya mirovan de ez dikevim her rengî û qalibî.

-Lê ji bo mirovahiyê qet ne baş e?

Got; ”Karê min yê li ser dinê ev e.”

-Ey Diravê rûreş, tu carnan dilê mirovan şa dikî, lê pirî caran jî neheqiyê, pîsitiyê û dijitiyê li mirovan dikî, ma tu çima hatî dinê?

-Ma gunehê min çi ye? Mirovan ez afirandim, here ji wan bipirse!

-Wekî din tu çi dikî? Hinekê ji min re behsa tiştên ku ez nizanim bikî, dê baş bibe!

-Ma tu çima ewqas tiştan ji min dipirsî?

-Ez dixwazim te hê baştir binasim.

-Ma tu ne mirov î?

-Belê ez mirov im.

-Te ez afirandim, divê tu min baş nas bikî.

-Ez bi serê gora kal û pîrên xwe sond dixwim, min tu ne dîti ye û ne jî naskiri ye. Min bes nav û dengê te bihîsti ye.

-Pir spas dikim ku te nav û dengê min bihîstî ye.

Min di wê navberê de cixarek vêxist û bi kişandina hilma cixarê re got; ”Lê ez qet tu spasiyan ji te re nakim ey Diravê rûreş.”

Wî jî got; ”Ez gelek li te bi hêrsbûm. Çima tu ji min re dibêjî ”Rûreş”? Dê min ê li vir tu yê bikuşta û parçe parçe bikira û goştê laşê te jî bida ber diranên rovî û çeqelan. Lê pir mixabe ku ez bi tena serê xwe me.”

-Çima, tu bi tena serê xwe nikarî min bikujî?

Got; ”Na, na… Piştbazî û hevparên min ne li derdora min in.”

-Hevparên te kî ne?

-Sermaye ye.

-Tu dikarî wateya sermayeyê ji min re bibêjî?

-Sermaye, ji diravên wekî min pêkhati ye. Em şirîkê hevûdu ne, eger yek ji me ji teqetê bikeve û nema bikaribe karê xwe yê mêtinî û kedxwariyê li ser û bin axê bidomîne, xwîna rayên cane mirovan bimijîne, hema em radibin û bi yek armanceke herî bingehîn xwe digêhêjnin hevûdu û bi hev re -yekeniyê- ava dikin. Navê me yê li ser rûyê dinyayê -YSNN- ye.

-Wateya wê çi ye?

-Yekîtiya sermaye ya navnetewan e.

-Tu li ku derê dihewî û li ku derê jiyana xwe berdewam dikî?

Wî serê xwe çep û rast zivirand, li jêr û jor temaşe kir û got; ”Li her derê.”

-Gelo qesta te ji her derê çi ye?

-Ez carnan jiyaneke xweş û geş li mirovan dibexşînim û di hîqehîqa kenê rûyê wan de stêrkên asîmanê diçirisînim û li nav xewn û xeyalan dilşad dikim. Lê carnan jî şewqa çira odeya malbatan vedimirînim, rondikan ji çavên dayikan dibarînim, porê serê wan dirûçkînim, dil û kezebê li wan dipertilînim, dayik û bavan ji hevûdu vediqedînim, kor û felc dikim û jiyanê li wan diherimînim. Azadiya mirovan bi zorê, bi tade û lêdanan ji destê wan digirim, bi salan dikim zîndanan, qeyd û bendê li lingên wan dixim û di ber êşkenceyan re derbas dikim û dikujim.

-Eger mirov an jî welatek azad bibe û di xweşî, rihetî û aramiyê de bimîne û bijî, ma kêfa te jê re naye, ma dilê te pê şa nabe?

Got; ”Na, na…”

-Çima tu dîsa dibêjî na.. na..?

-Ez xêrnexwaz im, bes berjewendiyên xwe diparêzim.

-Ma ew xêrnexwazî, tu ji kê fêr bûyî?

-Ji mirovên çavsor û zikreş fêr bûm.

Min got; ”Tu ji bo dergûş, zarok, xort û ciwanan çi difikirî?”

-Ez dergûşên ku hê ji dayika xwe nebûne, ligel dayikan di malzaroka wan de difetisînim. Keç, bûk, jin û xortên ciwan li ber kendal û dîwaran tazî, birçî û sêwî dihêlim û pişt re laşê wan pêşkêşî firotina xirabiyê dikim.

-Tu ji polîtikayê fam dikî?

Mirûzê xwe tirş kir û got; ”Ma tu çi pirsên wisa tamsarkî dipirsî?”

-Ango bi pirsgirêkên mirovan û welatan jî mijûl dibî?

-Ew her tim karê min e.

-Tu karê xwe çawa bi rê ve dibî?

-Ez karê xwe di rêya dek û dolaban de dimeşînim.

-Tu dikarî wateya vê piçekê şirovekî?

-Ez hinek kesan dikim serok û serokwezîr. Wan mîna axa û began li ser textê koşk û qonaxan bi xwedî dikim. Hinek kesan jî dikim parsek û li kolanên bêxwedî di perîşaniyê de derbeder digerînim. Saziyên dadgehan, qanûnên mirinê, girtîgeh û êşkencexaneyan ava dikim. Di van sazî û dezgehan de mirovên zilimkar, mêrkuj û Celadan bikartînim. Bi destê Celadan giyanê mirovên bêtawan, bêguneh jê dikişînim û bi zor û kotekê êrîş dibim ser gelên azadîxwaz.

-Karê te yê di navbera dewletan de çawa ye?

-Karê min fesadî, fitnekarî û xêrnexwazî ye.

-Armanca te ji fesadî û fitnekarî çi ye?

-Dema ku ez bikevim tengasiyê û qels bibim, ji taqetê bikevim, hema radibim ser xwe û bi hêzekî zikreş dikevim navbera dewletan, berdidim hev, şer û fesadiyê derdixim. Di devê tifingan de dibim gulle û di mêjiyê mirovahiyê de diçim xwarê. Di kezeba wan de kul û birînan vedikim, di eşq û hezkirina dilê wan de şûrê serdemên hovane dadiçikînim û giyanê bextewariya şev û rojên wan talan û wêrane dikim. Dibim bombe û li ser gund û bajaran agirê jehrê dibarînim û ji holê radikim. Bi sedan salan xwîna gelên xizan û belengaz dimijim û pêşkêşî kedxwaran dikim.

-Tu ewqas malê dinyayê dixwî û xwîna mirovan dimijî, ma tu qet têr nabî?

Got; ”Ji mirovên ku çavbirçî û çilekiyê dikin bipirse!”

-Navbera te û rewşenbîran çawa ye?

-Qet kêfa min ji wan re naye.

-Çima kêfa te ji wan re naye?

-Çi dek û dolab, derew, dizî, xapandin, nakokî, fêlbazî û xêrnexwaziyên min hebin, hema rewşenbîr radibin tiştên min yên veşartî derdixin holê û aşkere dikin. Min rexne û sûçdar dikin û di derbarê hemû xirabiyên min de, ji gelên cîhanê re daxuyaniyan didin. Qedr û qîmet û rûmeta min li ber çavên xelk û alemê rezil û kepaze dikin.

-Ma ev kar ji bo rewşenbîran ne vatiniyeke herî pîroz e?

-Lê vatiniyeke li dijî berjewendiyên min e.

-Gelo tu belayek çawa tênî serê ronakbîran?

-Di çarenûsa wan de dilopên xwîna diniqutînim ser sînga pêşeroja jiyana wan. Nivisandin û çapkirina pirtûk, kovar û rojnameyan û zimanê wan qedexe dikim. Çapxaneyan jî hildiweşînim û di xezeba xwe de dişewitînim. Nivîskarên wan jî dîl digrim û di zîndanan de guhên wan lê ker dikim, çavên wan lê kor dikim û heta ku mêjî û raman li wan reş û rêş bibe di ber êşkenceya feleqeyê re derbas dikim.

Li ser piyan çokên min qerîmî bûn, westiya bûm. Min pişta xwe dîsa spart dara piştxûz û rûniştim û min ji wî pirseke din kir û got; ”Navbera te û xwedê çawa ye?”

Bi awirên matmayî li derûdora xwe û li min nêrî û got; ”Ka ji min re bêje lo, ew kî ye?”

Min got; Yê ku roj, av, hewa, mirovahî, cîhan, stêrk, asîman û gerdûn afirandî ye… Yê ku jiyana hemû mehlûqetan û sîstema rojê bi rê ve dibe… Yê ku bi hezaran sal in, mirovahî li ber wî digere û ji wî re duayan dike û li wî diperêsin… Yê ku dojeh û bihuşt avakirî ye… Yê ku li her derê hazir û nazir e… Ango yê ku xwediyê her tiştî ye…

Wekî ku qerfên xwe bi min bike, kire hîqehîq û keniya û got; ”Ey mirovê ehmeq û bêmejî, tu li nav xeyala xewnan dijî û rastiya jiyanê nabînî.” Bi zimanekî tûj berdewam kir û dîsa got; ”Yê ku carnan ji derd û kulan re derman dibîne û dilê mirovan kêfxweş dike ez im. Carnan jî di bedena mirovan de yê ku nexweşiyê pêda dike û heta mirinê di keser û nalînan de dihêle ez im. Yê ku aboriya jiyana mirovan û Cîhanê bi rê ve dibe ez im. Yê ku xwedî xweşî û nexweşiyê ez im. Yê ku xwedî çêyî(qencî) û xirabiyê ez im. Yê ku mîna gerokan li her derê digere û bi saya kilîda pereyên destê xwe deriyê bihuştê û dojehê vedike û şun de digire ez im. Ferişte û Ehrîman ez im. Li ser cîhana mirovan her tişt girêdayî min e. Mirovahî nikare bêyî min jiyana xwe bimeşîne. Ango xwedayê hemû mehlûqatên vê cîhanê ez im.

-Ey Dirav, heta kengî tu yê karê xwe li ser vê cîhanê wisa bi çavnebarî û hesûdiyê bimeşînî?

-Heta ku pirsgirêka berjewendiya xopan di navbera mirov û dewletan de ji holê ranebe… Heta ku aştiyeke rast û dirust ava nebe… Heta ku şerê qirêj bidawî nebe… Heta ku li ser axa cîhanê yek al û yek tixûb pêk nebe…

Piştî demeke dûr û dirêj min hîskir ku bêhna wî ji ber pirsên min lê teng dibê û got; ”Êdî bes e min ji nav lepê xwe berde, heta ku min teşqaleyek ne anîye serê te.” Ez ketibûm nav tariya tirs û gumanan û paşê min ew serbest berda û bi bayê hênik re bejna xwe hejand û destê xwe jî dirêjî min kir û bi gefwarî got; ”Bi hêviya ku em rojekê qet pêrgî hevdû nebin, bimîne li nav toz û bahoza pêşeroja ne diyar de.” û xatirê xwe ji min xwest û di êşa awirên min yên hesretkêş de, li ber çavên min winda bû.

Xizan Şîlan
2008-08-28
Stockholm

Çûkê! Ez jî îro mîna te bêzar im, gula baxê dilê min çilmisandin, bêcîh û bêwar im. Ji min re dibêjin tu çavînî bûyî, ev nezer in! Nizanim çima zimanê min li hev digeriya û peyvên min bi ser hev de werdigeriya? Rondikên tirsa dil, êş û keser, bedbextî û tenetî, sewdaserî, xem û xeyal, axîn û nalîna xewa şevên wêran hevalcêwiyên min in. Ez şevger, tu şeveder.. Ez dilbikeder, tu derbeder.. Ez evîndar û dilbirîndar, tu stûxwar li ser dara spîndar.. Dengê qîjqîja te mîna dengê xweşhevpeyvîna dayikên bermalî. Li nav baxçe û çîçekên xemilî û ji kezebê kûr kûr dinalî. Te stranên xeribiyê yên dilbişewat bi awazên kul û kovanan dilorand li çar alî. Te mîna dengê bilûrvanê keserkêş, tembûrvanê hesretkêş berê xwe dida çol û beyaran, wek derwêşê gerok diyar diyar digeriyayî. Ji awaza nalînên gewriya te kaniya hunerê diherikî nava derûniya giyanê helbestvan, wênevan û dengbêjan. Di êşa qêrîn û lorîna henasa te de kulîlkên gulîstana bihuşta lal û bêdeng ji nû ve bi rengên kesk û sor dixemilîn, dikemilîn û geş dibûn.

Çûkê! Tu çima ji kûrahiya kerba dilê xwe dinalî û te dîsa wîçe wîçe? Wek feylezofê Alman Friedrich Nietzsche, min jî di ber xwe de niçe niçe, lê nizanim hişê min ku de diçe? Wekî ku ez porê serê xwe yê spî, ji ber êşa birîna kulan û evîna dilan li xwe birûçkînim, te jî bi qêrîn û hawara xwe bêdengiya serê sibê diçirand û refên hechecikan li xwe dicivand.

Çûkê! Derdê te çi ye? Ma zikê çêlikên te birçî ye? Ma tu jî mîna min bêwelat î? Ma tu jî wek min li jiyana xwe sûvêhat î? Jiyana kolanên welatê xerîbiyê pir zor e. Yê ku nejî nankor e, yê ku nebîne çavkor e. Bêyî ku tu sînoran binasî, te li ser çiyayê Toros, Zagros, Cûdî û Qendîlê dîlana şadî û serbestiyê digerand li asîmanê û li meydanan. Tu bi dilekî şa û azad li taxa bajar û gundan, li havîn û zivistanan, li nav bax û bostanan, li nav daristan û goristanan, li ser pêlên derya û oqyanûsan, di navbera Parzemînan de û li ser axa Cîhanê welat bi welat difiriyayî.

Çûkê! Te jî mîna Bazê hêlîna xwe li asta herî bilind, li ser Zinaran di tenetiyê de avakiri bû ji qirş û qalşan. Ji min re bêje çûkê! Li quncikê sûkê, ma hêlîna te jî wêrane kiribûn mîna mala bûkê? Ez jî mîna te perşikestî û serşikestî me, dilşikestî û milşikestî me. Xêrnexwezan stûna pişta hestên min qelişandin û hêviyên pêşerojê di talana demê de şerpeze kirin.

Ma kê coş û aramiya te di şewqa asoya berbangan de revandiye? Ma kê ronahiya çira hêlîna çêlikên te di xezeba xwe de tefandiye? Ma kê jiyana te li nav xwîna şerê demên rûreş herimandiye? Ma kê ev tîr û şûrê zengarî di sîngê te de daçikandiye? Ma kê gora te di lîtava dîroka genî de kola ye û laşê te li xiyaneta serdeman bi kefenekî reş pêça ye?

Ma kê…?
Ma kê…?

Xizan Şîlan
2009-02-14
Stockholm

pictured by:etemmentes@yahoo.com
edited by:

Xizan Şîlan
2008-04-14
Stockholm

Dengê wê yê nazik û nermik di guhê min de mîna dengê Kewa nikulsor bû. Awirên wê yên nazdar weke roja berbangê dibiriqî di bibîkên çavên min de. Tîra brûyên wê yên kevanî mîna xençereke tûj di kezeba min re diçû xwarê. Ez bi dest û pî û lingên tevzînok derbasî hundur bûm. Bi tirs û heyecana laşê xwe ve li ber çokên wê rûniştim. Min bi kesera hêviyên qurmiçî xweşbêhna keziyên wê dikişand cîgerên xwe. Çavên min têkilî çavên wê yên melûl û xemgîn bûn. Piştî demekê çavên wê yên zeytûnî dibişirîn û dikeniyan di giyanê min yên şermok de. Di navbera me de peyva awirên bêdeng destpêkiribû. Hesreta evîndarî û bêrîkirina salên ku li ber bareşa feleka xayîn berba bûyî ji nû ve li min vedijenî û geş dibû.

Carnan bêdengiyek, carnan kenekî nazik di navbera lêvên wê yên xweşik de belav dibû li odê. Bêyî ku qedehek mey vexwim serxweş û sermest û heyranê wê dibûm. Kelecana tayeke zirav xwe li bedena min dipêça. Qey tu dibêjî min şûşê araqê bi carekê re di gewriyê xwe re berdabû û ez ji xwe derbas bibûm. Min dîsa keserek û hilmek ji cixara xwe kûr kûr kişand. Carnan di navbera bêdengiya me de awirên min ji çavên wê dûr diketin û min li derdora xwe temaşe dikir. Li dîwaran, wêneyan, çîçekan û li şewqa finda ku bi coş vêdiketî mêze dikir. Diponijîm, ketibûm nav ramanên kûr û ji xwe gelek dûr ketibûm. Pêjna laşê min li nav pêlên deryaya jankêş winda bûbûn, dîl hatibûn girtin û fetisî bûn. Min çavên xwe berdabûn noktekê û bi tîrêjên awirên xwe yên xemgîn li derdora wê nokteyê semah digerand. Ew nokte, êşa tenetî û perîşaniya min ya li kolanên xerîbiyê bû. Sewda, nasname, stran, dîlan, bêrîkirin û hesreta Welatê min yê bindest bû. Min dixwast, êşa kul û kedera sîngê xwe, bêdengî û jana xwe li ser wê nokteyê biperçiqînim, bihelînim, pê bigrim bişeqînim, bavêjim û tune bikim bi agirpêta çirûskên awirên xwe yên bizdonek.
Finda ku li ser masê vêdiketî hêz û coşek dida pêlên kaniya hestên min yê newêrek. Min çavên xwe kiribûn qelem û firçe, dilê wê jî tabloya spî. Min firçeya xwe li ser tabloya spî digerand;
Wêneyê baxê gula sor; li gulîstana biharan dibişkivîm û bi bêhna qurnefîlan ber bi wê ve difûrîm.
wêneyê stêrkan; li koretariya şevereşên xewle di gerdûna nava xwe de dibiriqîm û ber bi wê ve dixuricîm.

wêneyê xanîyekî biçûk; li şevên oda wê dihewîm, di hembêza wê de radimedîm û dibûm zavayê textê bûkaniya wê.

wêneyê ewrên reş û tarî; min perdeya toz û dûmanê çolistanan diçirand û bi rengê keskesora dilê westiyayî ber bi wê ve dibezîm.

wêneyê gola baranê; min di bin şil û şepaliya dilopan de sakoya eşqa hesretê li xwe dikir û ber bi wê ve diherikîm.

Wêneyê kuliyên berfa spî; li seqema zivistanên sar û li ser rêya qeşa girtî bi gavên şemitok ber bi wê ve dipekîm.

Bi wêneyê xwendina çûkên asîmanan re, min jî mîna bazê zinaran baskên xwe diçirpand, radiperîm, serî radikir û ber bi wê ve difirîm.

Xoşewîsta ku giyanê min yê çilmisî û hêviyên derbeder bûyî ji nû ve vejandî û ken û şadî li min bexşandî…
Dilê ”Z” ye…

Em li derve, li nav daristanan digeriyan. Pelên daran diweşiyan xwarê û bayekî hênik yê Payîzê rûyê me mizdida. Ji ber bayê hênik laşê min diricifî. Kenê wê yê nermik, dilgermî û dengê wê yê şîrîn û nazik, porê wê yê xumrî û hunandî, bejna wê ya fîdanî, germiya qefesa wê ez dîn û sergêj û sermest kiribûm. Laneta bîranînên qurmiçî li min şad dibûn. Ez ji nû ve hatibûm afirandin û bêhna jiyaneke aram li ber pozê min difûrî. Coş û heyecan û hesteke şad xwe li tenetiya şevên min radipêça. Weke gul û çîçeka ku çilmisî ji nû ve bipişkive û şîn bibe jiyan jî li min xweş û geş dibû.

Min bi maçên xunava lêvên hesretkêş gerdana wê ya spî bi morî û mircanan dineqişand û ew tevî hezkirin û bêrîkirina salên bihûrî hembêz dikir.
Ez êsîrê şewqa awirên wê yên di çirîsandina stêrkan de diçirisî…
Ez mehkûmê tiliyên wê yên qolincên min mizdida…
Ez êsîrê germa henasa wê ya dilnerm…
Ez bi dil û mêjiyê xwe ve û bi laş û giyanê xwe ve mehkûmê wê bûm.
Belê dixwazim wê gavê û wê demê bijîm. Ne rojên bihûrî, ne jî rojên dahatû.
Bes haz û heyecana wê gave û bextewariya wê demê…
Mehkûmek di dilê wê de…
Dilê “Z” ye…

Xizan Şîlan
2008-11-11
Stockholm

-Name-

Dilbera min, rinda min!
Nîvê şevê saet donzdeh bû. Ez wek her demî hê li ser qoltixê rûniştibûm û min li televîzyonê temaşe dikir. Di wê navberê de dilê min çayek xwestibû. Ez rabûm û çûm aşxanê. Min çaydan bi avê tijî kir û da ser ocêx. Piştî demekê av keliya û çaya min amede bû. Min qedeha xwe bi çayê tijî kir û hêdî hêdî vedixwar. Cixara min jî her dem di navbera pêçiyên min ên zirav û cirifandî de bû. Min kûr kûr dikişand cîgerên xwe. Carnan di navbera kûrahiya ramanan de ji odê diçûm aşxanê, ji aşxanê jî diçûm balqonê û şunde vedigeriyam oda televîzyonê.

Wekî ku ez bûbûm mehkûmê girtîgehê, pêş ve û paş ve diçûm û dihatim. Qey tu dibê ez bûbûm çerxa feleka demsalên bedbext û li derdora xem û xeyalên xwe yên bi canêş dizivirîm, di navbera çar dîwarên zîndana odê de. Ez li azadiya xwe, li sewdaya xwe, li evîndara xwe û li kolanên xeribiyê li bîranînên zaroktiya xwe ya ku li ber toza laneta demê berba bûyî digeriyam..

Cixara min û lêvên min mîna du evîndaran ewqas ji hevdu hezkiribûn ku qet nedixwastin ji hevdu cuda bibin. Piştî çerxbûna min a bi saetekê teqet di çokên min de nemabûn, êdî ez westiya bûm. Min çayeke din ji xwe re tijî kir û cixareke din jî vêxist, ez hatim odê û li ser qoltixê rûniştim.

Min serê xwe jî spartibû destê xwe yê çepê û li televîzyonê temaşe dikir. Her tim min kanal diguhartin.. Carnan li kanalên kurdî, carnan li kanalên tirka û carnan jî li yên swêdî mêze dikir. Xanima min jî, xwe li ser qoltixeke din dirêj kiribû û li televîzyonê mêze dikir. Me qet bi hevdu re xeber nedida.. Wek her demê, dîsa bêdengî di navbera me de hebû. Bes dengê televîzyonê bêdengiya me ji holê radikir. Min bi çavên vikûvala li televîzyonê temaşe dikir. Çimkî ez ketibûm nav xem û xeyal û ramanên kûr, lê ji televîzyonê pir û pir dûr. Carnan xanima min, bêyî ku rewşa min bipirse, ka ez di çi halî de me, çi difikirim û çi dinivîsim, digot; “Bes e bes e, cixarê mekşîne! Te perdeya pencera me reş kir bi dûmanê cixarê!” Lê, wê nedizanî ku perdeya dil û kezeb û cîgera min li min reş dibû, rinda min.. Lê min dizanî tê çi bigota Dilbera min!

Tê bigota; ”Ji min re helbesteke evîndarîyê û hesreta dilan bixwîne!”
Tê bigota; ”Tembûra xwe têxe destê xwe, kilameke dilbişewat ji kûrahiya dil de ji min re bistrê û bilorîne!” Bîstûheft sal in ez li hêviya gotineke wisa şîrîn û xweşik im Dilbera min.

Dîsa tirs û êş û heyecaneke bi xof xwe dagirtibû ser dil û cane min û laşê giyanê min rapêçabû. Min ji kûrahiya dil de axîn û kesereke kûûr kişandibû. Li navbera hest û ramanên biêş, hesta îlhamekê hatibû min û min xwest ku bi saya wê îlhamê helbesteke evîndariyê ji te re binivisînim rinda min. Mîna ku îlhama min bûbû çivîkek li ber çavên min, dixwast bifire û here di pencera odeya min ya vekirî re.. Lê min wisa bi baskên îlhamê girtîbû ku nema dikarî ji destên min bifilite, bifire û here. Hema ez rabûm ser xwe û min kaxiz û pênûsek anî û danî ser masê. Min cixareke din jî vêxist û ketibûm nav ramanên kûr ku, ez ê çawa helbesteke xweşik û nazik ji rinda xwe re binivisînim!

Di wê navberê de, xanima min deng li min kir û got; ”Xizan”
Bêyî ku serê xwe rakim û lê mêze bikim, min got; ”Çi dixwazî?”
Wê got; ”Te bihîsti ye? Li bazara Skärholmenê kiloya balcanan daketiyê pênc kronan. Em sibê herin wê derê pênc kîlo balcan bikirin!”

Piştî van gotinên xanima min, ew îlhama ku mêjî û dil û canê min rapêçandibû, bûbû weke çûka berbangê û firiyabû ber bi valahiya asîmanan ve.. Ew îlhama jankêş ji lepên destê qelemê min filitîbû û çû bû.. Êdî min nema karî tiştek binivisanda. Ez hinekê li xanima xwe xeyîdîm û min ji wê re kufurek jî kiribû. Min soz da wê ku, dê ez ê rojekê helbestekê li ser balcanên wê binivisînim. Lê pir mixabin min nenivisand.

Dewsa wê, min pêwistî dît ez vê serpêhatiyê ji heval û dostan re qal bikim û ji te re binivsînim

Dilbera min.

Bi hêviya ku rojekê pênc kîlo balcan bikirim bimîne di xêr û xweşiyê de rinda min, gewra min, sebra mala min.

Xizan Şîlan
2005-05-25
Stockholm

werin ji min bipirsin
di gola nermebaranê de
lêvên ziwa û qelişî
li hingura çolistanan
nêçîra henasa masiyan
kemîna îxaneta rûreşiya hovane
jiyana gerdûna nependî
ken û şadiya
li ber bayê dilreşiya zaliman
têkçûyî

werin ji min bipirsin
xweşpeyvînên meyxaneyan
piyala şeraba destê serxweşan
lezeta sifreya
êvarên belengezan
xewn û xeyalên
di bin lihêfa axînan de riziyayî

werin ji min bipirsin
êşa giyanê şev û rojên kambax
hêvî û hesreta
li xerîbiyê derbederbûyî
awaza bilbilê dernixûn fetisî
şopa birîna bîranînên
mişextbûyî

werin ji min bipirsin
rêwiyên
di pêlên okyanûsan de bi cihhiştî
qêrîn û giriyê parsekên
li kolanên bêxwedî
dengê lorîna dayikên
kezebşewitî
kul û kedera
herika rûbarên westiyayî
gewriya mindalên
li ser sîngê gora Helepçe
xwîn verişiyayî

werin ji min bipirsin
lerizîna dilê
ji tirs û xofan dagirtî
laşê di tora bêbextiyê de
iperpite
sira xewna şevên herimî
stûxwariya gulberfîna zeviyê bej
keda kefa destên qusandî
bêhna qurnefîlên azadiya
ji nalîna keç û xortên şervan

difûre
werin ji min bipirsin
paş de zivirîna çerxa
feleka xopan
tîra awirên tûj
ya dilbera lêvsor
şanika
li gerdana rindê
rengê qaşa gustîlzêra
tiliyên yara rûken
seyrana
li ber deriyê bihara bejna esmerê
gulî û biskên bûka
bi morî û mircanan xemilî

werin ji min bipirsin
û min jî
ji giyanê mirî
û hestên bedenê zindî
ji girtîxana derûniya min
ji xilmaşkiya qalpaxên çavan
ji salnameya çîrokên dapîran
ji talana demên dîrokê
ji asoya deryayên balûpal
û ji tofana keştiya Nuh
min bipirsin

Xizan Şîlan
2008-03-13
Stockholm